Historie van het gebouw

In de jaren rond 1925 - 1930 werden aan de zuidwestzijde van de stad nieuwe wijken gebouwd, zoals de Hoofddorpplein-buurt, de Stadionbuurt en de omgeving van de Beethovenstraat. Bekend zijn ook de Olympische spelen van 1928 die vooral in dit deel van de stad plaatsvonden. In die jaren was de verzuiling nog in volle glorie; dat betekende dat voor iedere kerkelijke gezindte ook een kerkgebouw beschikbaar moest zijn. Dan niet één gebouw voor vele kerkelijke stromingen, maar elke kerkelijke stroming moest zijn eigen kerkgebouw hebben; de Rooms-Katholieken in de Agneskerk, de Gereformeerden op het Raphaelplein, de Doopsgezinden op de Karperweg, enz.

Tegen die achtergrond is de (oorspronkelijk Hervormde) Willem de Zwijgerkerk gebouwd; in de oorspronkelijke plannen een kerkgebouw voor zo´n elfhonderd zitplaatsen (waarvan zo´n 30% op gaanderijen), twee ruime pastorieën, een wijkgebouw met zo´n 350 zitplaatsen, catechisatiekamers (lessen in geloofsleer), een kosterswoning om de belangrijkste wensen te noemen. Voor deze wensen werd het blok tussen de Olympiaweg, Olympiastraat, Olympiakade en Speerstraat beschikbaar gesteld.

Voor de bouw van het blok werd een prijsvraag uitgeschreven waarvoor vier architecten gevraagd werden een ontwerp in te sturen (jury: C. Wiegand jr., A.R. Hulshof en J. Gratama). De inzending ´Pax intrantibus´ (vrede aan allen die hier binnenkomen) van de Amsterdamse architect C. Kruyswijk werd als beste beoordeeld en dit ontwerp wordt met enige aanpassingen ook uitgevoerd. De aanbesteding is op 19 mei 1930; de uitvoering geschiedt onder leiding van de architect. De bouw wordt gegund aan de laagste inschrijver, de firma Van Schaik (zie ook deze aflevering van Verborgen Verleden), met een bedrag van 107.400,- gulden. Bij de inwijding bleken de totale kosten 231.632,- te zijn, een bedrag dat voornamelijk met dubbeltjes en kwartjes uit de hele stad is bijeengebracht. In de winter 1930-1931 zijn eerst alle andere gebouwen gebouwd; de kerk kwam als laatste. De inwijding van de kerk vond plaats op woensdag 30 september 1931, de datum waarop de bouwpastor (ds. M.J.A. de Vrijer) zijn zilveren ambtsjubileum vierde. Op dat moment was de wijkzaal al een half jaar in gebruik. 

Uiteindelijk bouwde men

  • het kerkgebouw (de Willem de Zwijgerkerk met zo'n 850 zitplaatsen),
  • twee pastorieën (aan weerszijden van de kerk is er één),
  • een bejaardencentrum (inmiddels studentenhuis),
  • een wijkzaal (in de Speerstraat, nu niet meer dan zo´n 50 zitplaatsen),
  • een kosterswoning (boven de wijkzaal),
  • kantoor-/winkelruimtes
  • en woningen voor mensen die een dienstbetrekking bij de kerk hadden (zoals godsdienstonderwijzers op b.v. openbare scholen - de heer Heeresma o.a.).

Daarmee werd dit blok ook een monument voor de (verdwenen) verzuiling. Wie het gebouw van binnen en van buiten bekijkt zal diverse symbolen, verwijzingen zien.
Enkele voorbeelden:

  • zowel de plattegrond van de buitenkant van de toren als de binnenkant van de kerkzaal vormen een kruis met vier hele korte armpjes.
  • De eerste indruk van de kerkzaal is die van een huis: vier hoge muren afgedekt met twee schuine dakhelften (verticaal het beeld van een vierkantje met een driehoekje erboven).
  • Aan de buitenkant lijkt het gebouw een beetje op een middeleeuwse kerk met een hoofdbeuk en twee zijbeuken.
  • Er moeten veel meer vormen en patronen zijn met een bepaalde betekenis, maar die vormentaal is niet meer algemeen bekend (enkele herkenbare vormen: vierkant, kubus, driehoek, cirkels - in de ramen en in de punt van de toren; naast de herhaling van vormen - binnen en buiten).  

Boven de hoofdingang van de kerk bevindt zich een granieten kop van Willem de Zwijger; de gipsen mal is het bezit van de kerk. Het beeldhouwwerk is van Theo van Reyn; waarschijnlijk zowel het hout als de steen. De glas-in-loodramen zijn van Kees Kuiler.

Welkom op zondag

U bent welkom bij onze diensten, klik hier

Dopen,trouwen,rouwen

Neem contact op met onze wijkpredikant ds. N. G. Scholten, 020 6641277

Willem de Zwijgerkerk

Olympiaweg 14, Amsterdam 1076 VX, Tel. 020 662 27 00, info@willemdezwijgerkerk.nl